TDK - Türk Dil Kurumu Şikayetleri

Türkiye'de insanların noktalama işaretlerini vs. Düzgün kullanamaması çok normal. İnternette bu bilgilere hızlı ve kolay bir şekilde erişemiyoruz. Hele TDK'nin sitesinde, bir kuralı ara ki bulasın. Geçen "ise" den sonra virgül konur mu, diye arattım, TDK'nin sitesinde kocaman bir yazı çıktı. Yok Kemal Tahir şöyle yapmış, böyle koymuş. Zaten kurallar her yıl değişiyor bana ne Kemal Tahir'den. Kısa, net, öz bilgi yok kısacası. İnsanlar kolayca erişemiyor. Sitenin geliştirilmesini ve günümüz çağına ayak uydurulmasını rica ediyorum. TDK yerine ev ödevi.com sitesinden kural bakmak istemiyorum. Saygılarımla.

Türk Dil Kurumu gibi resmi bir kurumun, "Kızını dövmeyen dizini döver", "On beşinde kız ya erde gerek ya yerde" gibi atasözü sayılan ve kadınlara yapılan büyük saygısızlık içeren ifadelerin, herkesin ulaşabildiği bir sitede yer alması, bu ifadelerin gelecek nesillere aktarılmasını istemiyorum. Türk Dil Kurumu'nun böyle lüzumsuz ve çağ dışı atasözlerini sitesinde bulundurmasını kınıyor ve rahatsızlık duyuyorum. Halkımızın ve Türklüğün geleceği için, kadına şiddeti içeren ve kadını değersizleştiren bu atasözlerinin acilen kaldırılmasını, atasözü sayılmamasını talep ediyorum ve gereğinin yapılmasını arz ediyorum.

Kırtasiyeden aldığım TDK basılı sözlükte “ithaf” ve “jokey” ve benzeri kelimelerin yer almadığını fark ettim. Sözlükte bu kelimeleri aradığımda hiçbir bilgiye ulaşamıyorum. Bu durum, sözlüğün kapsamının yetersiz olduğunu düşündürüyor ve beklentilerimi karşılamıyor. “İthaf”, “jokey” ve benzeri önemli kelimelerin sözlüğe eklenmesini ve daha kapsamlı bir içerik sunulmasını talep ediyorum.

TDK Mobil Sözlük uygulamasında iki önemli eksiklikle karşılaşıyorum. Öncelikle, kelimeleri yanlış yazdığımda uygulama otomatik olarak düzeltme yapmıyor veya doğru kelimeyi önermiyor. Bu durum, özellikle doğru yazılışını bilmediğim kelimeleri ararken büyük zorluk yaşatıyor. Uygulamanın bu konuda kullanıcıya yardımcı olmasını, otomatik düzeltme veya öneri özelliği eklenmesini bekliyorum. Ayrıca, uygulamada kelimelerin yanında ilgili eşyanın veya nesnenin görselinin de yer almasını çok faydalı bulurdum. Özellikle “masa”, “araba” gibi somut nesneleri aradığımda, kelimenin anlamı ile birlikte bir resim görmek öğrenmeyi ve anlamayı kolaylaştıracaktır. Bu iki konuda uygulamanın geliştirilmesini talep ediyorum.

Yaklaşık üç-dört aydır TDK'nın online sözlük uygulamasına erişim sağlayamıyorum. Sorun sürekli olarak devam ediyor ve her denememde aynı problemle karşılaşıyorum. https://sozluk.gov.tr adresine ulaşılmıyor, https://tdk.gov.tr üzerinden ise sıralı yazılar çıkıyor. Hatta bu sayfadan kopyalama yapıp şikayet görseline eklemeye çalıştığımda Word donuyor. Bu süreçte destek ekibine ulaştım ve yaklaşık iki ay önce çalışmanın devam ettiği söylendi. Ancak aradan geçen zamana rağmen herhangi bir gelişme yaşanmadı ve sorun halen devam ediyor. Windows 11 bilgisayar ve Google Chrome tarayıcı kullanıyorum. Atatürk'ün kurduğu bu köklü kurumun, günümüzde bu şekilde erişim sorunları yaşatması gerçekten üzücü. Sorunun bir an önce giderilmesini ve tarafıma bilgilendirme yapılmasını talep ediyorum.

10 Ekim 2025 tarihinde Türk Dil Kurumu’nun resmi internet sitesinde “kirli” kelimesinin tanımına baktığımda, örnekler arasında “(kadın için) aybaşı durumunda bulunan” ifadesinin yer aldığını gördüm. Bu ifadenin, kadınlar için hakaret ve aşağılayıcı bir anlam taşıdığını düşünüyorum ve böyle bir örneğin sözlükte yer almasını son derece rahatsız edici buluyorum. Bu tür ifadelerin toplumsal cinsiyet eşitliği açısından olumsuz etkileri olduğu kanaatindeyim. Söz konusu tanımın kaldırılmasını ve Türk Dil Kurumu’nun bu konuda daha hassas bir yaklaşım sergilemesini talep ediyorum. Geri dönüş yapılmasını rica ederim. İletişim: a**********@gmail.com

Türk Dil Kurumu’nun internet sitesinde yer alan “kadın” kelimesinin anlam ve tanımlarının, bunun yanı sıra bazı atasözü ve deyim açıklamalarının cinsiyetçi, toplumsal cinsiyet kalıplarını pekiştirici ve günümüz bilimsel ve toplumsal anlayışıyla bağdaşmayan ifadeler içerdiğini düşünüyorum. Özellikle “kadın” kelimesinin temel anlamı altında verilen bazı tanımların, kadınları yalnızca cinsiyetleri, medeni durumları, toplumsal rolleri veya belirli ahlaki kalıplar üzerinden tanımlaması, bir devlet kurumunun resmi sözlüğü açısından kabul edilebilir değildir. TDK sözlüğü, toplumun dil konusunda başvurduğu temel kurumsal kaynaklardan biridir ve burada yer alan ifadeler nesnel ve doğru bilgi olarak görülmektedir. Bu nedenle cinsiyetçi, ön yargılı veya bilimsel açıdan sorunlu anlatımların, kurumsal bir kaynak aracılığıyla sonraki nesillere aktarılması hem toplumsal cinsiyet eşitliği hem de TDK’nın güvenilirliği ve kamusal sorumluluğu açısından ciddi bir sorun oluşturmaktadır. Atasözleri ve deyimlerin tarihsel ve kültürel ürünler olarak sözlükte yer alması anlaşılabilir; ancak kelimenin doğrudan anlamlarının da aynı cinsiyetçi anlayışla sunulmaması, gerekiyorsa tarihsel bağlamın ayrıca belirtilmesi gerekir. Türk tarihine bakıldığında kadınların toplumda güçlü bir konuma sahip olduğu dönemler olduğu, Cumhuriyet devrimleriyle de kadınların eşit yurttaşlık temelindeki haklarının yeniden güvence altına alındığı bilinmektedir. Kadınları ikincil, dar toplumsal rollere sıkıştıran veya cinsiyetçi kalıplara indirgeyen bir dil anlayışının, Cumhuriyet’in eşit yurttaşlık idealine ve Çağdaş toplumsal anlayışa aykırı olduğunu düşünüyorum. TDK’nın kurumsal kimliğinde Atatürk’ün fotoğrafına ve “Türk” vurgusuna yer vermesi, Atatürk’ün yalnızca belli alanlardaki çalışmalarına değil; bilimsel düşünceye, akla, çağdaşlaşmaya, eğitime, kültüre, Türk dilinin gelişimine ve eşit yurttaşlık anlayışına dayalı bütüncül mirasına da sahip çıkma sorumluluğunu beraberinde getirmektedir. Atatürk’ün adını, fotoğrafını ve Türk kimliğini taşıyan bir devlet kurumunun, dilde cinsiyetçi, ön yargılı veya bilimsel açıdan sorunlu ifadeleri özellikle sorgulaması ve bunlarla çelişmeyecek bir dil politikası benimsemesi gerektiğine inanıyorum. Bu nedenle, TDK’nın internet sitesinde yer alan “kadın” kelimesine ilişkin mevcut anlam ve tanımların, ilgili atasözü ve deyim açıklamalarıyla birlikte toplumsal cinsiyet eşitliği, bilimsel doğruluk, tarafsızlık, tarihsel bağlam ve güncel dilbilimsel yaklaşımlar açısından yeniden incelenmesini; cinsiyetçi veya yanıltıcı ifadelerin düzeltilmesini ve gerekli durumlarda tarihsel/kültürel bağlamlarının açıkça belirtilmesini talep ediyorum.

Türk Dil Kurumu’nun yazım konusunda ortaya çıkan bir çelişkisini belirtmek istiyorum. Deneme sınavında karşıma çıkan bir soruda “yeşil biber” ayrı yazılırken “kırmızı biber” in bitişik yazılması gerektiği şeklinde bir cevap şıkkı vardı ve bunun TDK’ya dayandırıldığı ifade ediliyordu. Bu durum, yazım kurallarını öğrenmeye ve sınavlarda doğru yapmaya çalışan bizler için kafa karıştırıcı ve mağduriyet oluşturan bir durum. Aynı türden iki kelimeden birinin ayrı, diğerinin bitişik yazılması mantıklı ve tutarlı görünmüyor. Yazım kılavuzunda veya sözlükte böyle bir tercih varsa, bunun gerekçesinin açık ve net şekilde belirtilmesini, aksi halde bu tür örneklerin gözden geçirilerek “yeşil biber / kırmızı biber” gibi benzer ifadelerin tutarlı biçimde yazılmasını talep ediyorum. Bu çelişkinin en kısa sürede düzeltilmesini ya da kamuoyuna açık, anlaşılır bir açıklama yapılmasını istiyorum; aksi halde sınavlarda ve denemelerde bu tür örnekler yüzünden hatalı sayılan cevaplar vermeye devam edeceğiz.